FOBIE

Dlaczego niektórzy ludzie panicznie boją się nawet niegroźnych pająków, a inni małych zamkniętych pomieszczeń? Czy takie nieuzasadnione lęki są wynikiem instynktownej reakcji obronnej organizmu nabytej przez lata ewolucji? Czy raczej wywołują je zaburzenia psychiczne, wadliwe funkcjonowanie mózgu, traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa? A może to wina cywilizacji, w której stres i niepewność jutra powodują stany trudne do opanowania? Choć pojęcie fobii jest znane od dawna, nauka wciąż nie daje jednoznacznej i przekonującej odpowiedzi...

Fobia (z gr. „ phóbos” - strach, lęk) to zaburzenie nerwicowe charakteryzujące się uporczywym lękiem przed określonymi sytuacjami, przedmiotami, obiektami, zwierzętami. Takie przesadne reakcje trwogi występują u 10% ludzi i niejednokrotnie utrudniają im życie codzienne. W rzeczywistości przyczyny strachu na ogół nie są niebezpieczne. Co ciekawe, dotknięci fobią zdają sobie sprawę z irracjonalności swojego lęku, jednak nie potrafią nad nim zapanować.

Te zaburzenia objawiają się psychosomatyczne. Przyspieszone bicie serca, nadmierne pocenie się, zawroty głowy, suchość w ustach, szczękościsk, wzrost ciśnienia - wszystkie te reakcje mogą być spowodowane nieopanowanym lękiem.

Nauka wyróżnia dwa typy fobii: specyficzne, wywoływane przez zwierzęta, obiekty, rzeczy oraz sytuacyjne powodowane strachem przed wykonaniem jakiejś czynności lub przed niektórymi zachowaniami społecznymi (np. lęk przed telefonowaniem i odbieraniem połączeń, lęk przed przejściem koło ludzi na ulicy).

Nauka nie ustaliła dotąd jednoznacznie przyczyn fobii. Są trzy podstawowe teorie podejmujące ten temat:

behawioralna – przyczyna lęku kojarzy się z niebezpieczeństwem i ma swoje podłoże w dzieciństwie (np. dziecko było straszone obiektem powodującym lęk);

psychoanalityczna –  nieświadomie osoba wypiera i przenosi własne emocje (takie jak np. agresja) na dany obiekt;

ewolucyjna -  fobia jest sposobem przystosowania organizmu, lęk przed groźnymi czy niebezpiecznymi gadami, pajęczakami wg tej teorii uwarunkował się ewolucyjnie jako reakcja obronna organizmu i został zapisany w naszym repertuarze genowym.

Fobie są jednak całkowicie uleczalne. W trakcie kuracji stosuje się psychoterapię jak i środki farmakologiczne. Osobę cierpiącą poddaje się systematycznej desensytyzacji (odwrażliwianiu poprzez zastępowanie reakcji lękowej przez inną neutralną), terapii implozywnej (wygaszanie lęku następuje poprzez stopniowy kontakt z bodźcem) lub uświadamia się mu przeniesione ukryte treści (np. lęk przed pająkiem jest w rzeczywistości lękiem przed czymś zupełnie innym).

KaPy